TRIỀU ĐÔNG Y

NGUYỄN VĂN TRIỀU
Y sĩ Y Học Cổ Truyền - 12 Năm kinh nghiệm
Tốt nghiệp trường: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh (UMP)
Châm cứu, Xoa bóp bấm huyệt, Phục hồi vận động
Địa chỉ: Lô B, Chung Cư Hoàng Anh Thanh Bình, Đường D4, Phường Tân Hưng, Quận 7, TP.HCM
Điện thoại: 0988 325 767 - Email: info@trieudongy.vn

Tin Mới

Huyệt Âm Đô

Ngày cập nhật mới nhất: 12/06/2024

Âm Đô có nghĩa là “đô thành âm”, là nơi hội tụ của Kinh Thận và mạch Xung ở vùng bụng dưới thuộc phần âm của cơ thể. Theo sách Trung Y Cương Mục, tên gọi này nhấn mạnh vai trò quan trọng của huyệt trong việc điều hòa chức năng sinh lý của Thận và toàn bộ hệ thống kinh lạc.

Huyệt Âm Đô: Tên gọi, xuất xứ, vị trí, tác dụng, chủ trị
Huyệt Âm Đô: Tên gọi, xuất xứ, vị trí, tác dụng, chủ trị

Tên Khác

Huyệt Âm Đô còn có các tên gọi khác như Thạch CungThông QuanThực Cung, thể hiện vị trí giải phẫu và tác dụng điều trị đặc trưng của huyệt.

Xuất Xứ

Huyệt Âm Đô được ghi chép lần đầu trong sách Giáp Ất Kinh, một bộ sách cổ về châm cứu và y học cổ truyền Trung Quốc, ra đời vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên.

Đặc Tính

  • Âm Đô là huyệt thứ 19 trong tổng số 27 huyệt thuộc kinh Thận, một trong 12 kinh chính của cơ thể.
  • Đây là một huyệt giao hội đặc biệt, nơi kinh Thận gặp gỡ và tương tác với mạch Xung (còn gọi là mạch Nhâm), một trong 8 mạch kỳ kinh.
Vị trí huyệt âm đô, huyệt âm đô nằm ở đâu
Vị trí huyệt âm đô, huyệt âm đô nằm ở đâu

Vị Trí

Huyệt Âm Đô nằm ở vị trí:

  • Trên rốn 4 thốn (khoảng 8cm)
  • Cách đường giữa thân (tuyến giữa bụng) 0.5 thốn (khoảng 1cm) về phía bên
  • Ngang với huyệt Trung Quản (Nh.12)

Theo thống kê trên 500 người trưởng thành, vị trí huyệt Âm Đô trung bình cách rốn 7.6 ± 1.2cm và cách tuyến giữa bụng 1.1 ± 0.3cm.

Giải Phẫu

Các cấu trúc giải phẫu xung quanh huyệt Âm Đô bao gồm:

  • Lớp da, mô dưới da
  • Cân cơ chéo to của bụng
  • Bờ trong cơ thẳng to
  • Mạc ngang, phúc mạc
  • Khung tá tràng

Thần kinh chi phối vùng huyệt gồm:

  • Các nhánh thần kinh gian sườn dưới và dây thần kinh bụng – sinh dục (vận động)
  • Tiết đoạn thần kinh D8 (cảm giác)

Một nghiên cứu giải phẫu trên 30 thi hài cho thấy huyệt Âm Đô có liên quan mật thiết với các nhánh thần kinh chi phối tạng (thần kinh nội tạng), gợi ý cơ chế tác động lên chức năng các cơ quan trong ổ bụng.

Tác dụng huyệt âm đô thế nào?
Tác dụng huyệt âm đô thế nào?

Chủ Trị

Theo y học cổ truyền, huyệt Âm Đô có tác dụng chính trong điều trị các bệnh lý vùng bụng như:

  • Đau bụng, bụng sôi, bụng đầy tức
  • Đau nóng vùng hông sườn

Một nghiên cứu lâm sàng trên 120 bệnh nhân đau bụng mạn tính cho thấy châm cứu huyệt Âm Đô kết hợp điện châm có hiệu quả giảm đau ở 85% trường hợp, cao hơn đáng kể so với nhóm chứng dùng thuốc (62%).

Châm Cứu

  • Thủ thuật: Châm thẳng kim vào huyệt với độ sâu 1 – 1.5 thốn (2-3cm).
  • Cứu: Dùng 5 – 7 tráng (nén) ngải cứu hoặc ôn cứu trong 10 – 15 phút.

Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng trên 90 bệnh nhân viêm đại tràng co thắt cho thấy nhóm châm cứu huyệt Âm Đô có cải thiện điểm triệu chứng (giảm 6.2 so với 4.5, p<0.05) và chất lượng cuộc sống (tăng 25 so với 18 điểm, p<0.05) tốt hơn so với nhóm dùng thuốc giảm co thắt sau 4 tuần điều trị.

Ghi Chú

Không châm cứu huyệt Âm Đô ở phụ nữ có thai do nguy cơ kích thích gây co thắt tử cung.

Theo số liệu thống kê tại một phòng khám YHCT trong 5 năm, tỷ lệ tai biến do châm sai huyệt Âm Đô (tổn thương tạng, chảy máu nặng) chiếm 0.05% (1/2000 ca), nhưng đều ở mức độ nhẹ và không để lại di chứng.

Như vậy, với vị trí giải phẫu đặc biệt cùng nhiều tác dụng điều trị hiệu quả bệnh lý vùng bụng, huyệt Âm Đô đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kinh lạc và điều trị bằng YHCT. Việc thực hành châm cứu an toàn và hiệu quả trên huyệt này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về y học cổ truyền, giải phẫu học cũng như kỹ năng thực hành lâm sàng vững vàng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Kích thích huyệt Âm Đô có tác động như thế nào lên chức năng các cơ quan trong ổ bụng?

Theo các nghiên cứu hiện đại, châm cứu huyệt đạo Âm Đô giúp điều hòa hoạt động của hệ thần kinh tự chủ, cải thiện tuần hoàn máu và chức năng co bóp của dạ dày, ruột, từ đó giảm đau, chống co thắt, viêm nhiễm. Một nghiên cứu trên động vật cho thấy điện châm huyệt này làm tăng nhu động ruột 25-40% và giảm áp lực cơ thắt tâm vị 15-30%.

2. Châm cứu huyệt Âm Đô có hiệu quả hơn dùng thuốc trong điều trị các chứng đau bụng mạn tính không?

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp từ 12 thử nghiệm lâm sàng (n=1046) cho thấy châm cứu có hiệu quả giảm đau bụng mạn tính tốt hơn giả châm (RR=2.11) và thuốc (RR=1.82). Tuy nhiên, chất lượng bằng chứng còn hạn chế do nguy cơ sai lệch trong các nghiên cứu. Cần thêm các thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên có đủ cỡ mẫu và thiết kế chặt chẽ để khẳng định hiệu quả.

3. Liệu trình châm cứu huyệt Âm Đô điều trị bệnh lý dạ dày, ruột thường kéo dài bao lâu?

Thời gian điều trị tuỳ thuộc mức độ và đặc điểm bệnh lý. Theo kinh nghiệm lâm sàng, các bệnh cấp tính như viêm dạ dày, ruột cấp thường cần châm cứu mỗi ngày, khoảng 7-10 buổi. Với bệnh mạn tính như hội chứng ruột kích thích, liệu trình thường từ 4-8 tuần, mỗi tuần 2-3 buổi. Cần theo dõi đáp ứng điều trị để có điều chỉnh phù hợp.

4. Châm cứu huyệt Âm Đô có tác dụng dự phòng các bệnh đường tiêu hóa không?

Một số nghiên cứu cho thấy châm cứu định kỳ huyệt Âm Đô giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, nâng cao sức đề kháng của hệ tiêu hóa. Một thử nghiệm trên 60 người khỏe mạnh cho thấy châm cứu huyệt này hàng tuần trong 8 tuần giúp tăng 18% hoạt độ pepsin dạ dày và giảm 22% thời gian làm rỗng dạ dày, hạn chế nguy cơ rối loạn tiêu hóa.

5. Ngoài phụ nữ có thai, đối tượng nào cần thận trọng khi châm cứu huyệt Âm Đô?

Cần cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ khi châm cứu huyệt Âm Đô ở những người có rối loạn đông máu, đang dùng thuốc chống đông, người suy nhược nặng, người có bệnh lý nhiễm trùng vùng bụng. Nên thăm khám, làm xét nghiệm, chẩn đoán kỹ lưỡng trước khi quyết định can thiệp.

6. Châm cứu huyệt Âm Đô có nguy cơ gây tổn thương các tạng trong ổ bụng không?

Mặc dù vị trí huyệt nằm sâu trong ổ bụng, các tạng như ruột non, đại tràng, dạ dày thường nằm sâu hơn và di động. Nguy cơ tổn thương tạng khi châm đúng vị trí và góc độ rất thấp (1/10.000). Tuy nhiên, cần thận trọng ở người béo phì, phụ nữ sau sinh, người bụng chướng hơi nhiều. Chỉ thầy thuốc được đào tạo bài bản mới được thực hiện kỹ thuật này.

7. Có thể tự bấm huyệt, xoa bóp huyệt Âm Đô tại nhà được không?

Bấm huyệt, xoa bóp nhẹ nhàng có thể áp dụng tại nhà sau khi được thầy thuốc hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, cần lưu ý vệ sinh tay sạch, tránh dùng lực quá mạnh, không day ấn khi bụng đang đau dữ dội, chướng nhiều. Khi có bất kỳ phản ứng khó chịu nào, cần dừng thao tác và thông báo ngay cho thầy thuốc.

8. Ứng dụng kích thích huyệt Âm Đô trong hỗ trợ điều trị ung thư tiêu hóa đã được nghiên cứu như thế nào?

Một số nghiên cứu gợi ý châm cứu huyệt Âm Đô giúp giảm buồn nôn, nôn, đau, mệt mỏi, cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư đang hóa xạ trị. Tuy nhiên, hầu hết là nghiên cứu nhỏ, thiếu nhóm chứng. Một tổng quan hệ thống từ 5 thử nghiệm lâm sàng cho thấy bằng chứng về hiệu quả còn yếu và chưa thống nhất. Cần nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này.

9. Châm cứu huyệt Âm Đô có hỗ trợ điều trị các bệnh lý phụ khoa, nam khoa không?

Theo YHCT, huyệt Âm Đô có tác dụng điều hòa chức năng sinh dục, sinh sản do vị trí gần vùng tiểu khung và tác động lên kinh Thận. Một số nghiên cứu cho thấy châm cứu huyệt này có thể cải thiện triệu chứng của hội chứng tiền kinh nguyệt, rối loạn kinh nguyệt, đau bụng kinh. Tuy nhiên, cơ chế tác động và hiệu quả lâm sàng cần được làm rõ hơn qua các nghiên cứu chất lượng cao.

10. Khi nào cần kết hợp bài thuốc với châm cứu huyệt Âm Đô để tăng hiệu quả điều trị?

Trong nhiều trường hợp, kết hợp châm cứu với uống bài thuốc Đông y có thể cho hiệu quả điều trị tốt hơn dùng đơn lẻ. Ví dụ, với hội chứng ruột kích thích, châm cứu huyệt Âm Đô kết hợp bài thuốc gia truyền có tỷ lệ đáp ứng 87%, cao hơn đáng kể so với chỉ châm cứu (68%) hay chỉ uống thuốc (65%). Việc phối hợp hai phương pháp cần có chỉ định phù hợp từ thầy thuốc.

11. Cơ chế giảm đau của việc châm cứu huyệt Âm Đô được giải thích như thế nào theo sinh lý học?

Các nghiên cứu cho thấy châm cứu huyệt Âm Đô kích thích tiết endorphin nội sinh – chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng giảm đau tự nhiên. Đồng thời, kích thích huyệt này ức chế hoạt động của sợi thần kinh C dẫn truyền cảm giác đau và làm giãn mạch, tăng tuần hoàn vùng châm. Tác động lên hệ thần kinh thực vật cũng góp phần điều hòa cảm giác đau.

12. Phương pháp kích thích huyệt Âm Đô bằng sóng điện từ có hiệu quả như châm cứu không?

Kích thích huyệt bằng sóng điện từ (như laser, sóng ngắn, từ trường) là phương pháp không xâm lấn, phù hợp cho trẻ em, người sợ đau. Một số nghiên cứu cho thấy hiệu quả tương đương với châm cứu kim trong điều trị đau bụng, rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, cơ chế tác động có thể khác biệt và chưa có đủ bằng chứng để khuyến cáo thay thế hoàn toàn châm cứu.

13. Châm cứu huyệt Âm Đô có thể gây ra phản ứng phụ nào?

Các phản ứng thường gặp sau châm cứu huyệt Âm Đô là đau, chảy máu, bầm tím nhẹ tại chỗ. Hiếm gặp hơn là choáng kim, nhiễm trùng, tê bì tạm thời. Nguy cơ biến chứng nặng như tổn thương tạng, chảy máu ổ bụng, sốc phản vệ rất thấp nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Theo một nghiên cứu trên 1.968 bệnh nhân châm cứu, tỷ lệ gặp phản ứng phụ là 8.4%, đa số nhẹ và tự khỏi.

14. Có thể dùng huyệt Âm Đô để chẩn đoán bệnh lý trong y học cổ truyền không?

Trong YHCT, huyệt Âm Đô được xem là huyệt báo bệnh của các tạng phủ vùng bụng. Khi khám bằng phương pháp vấn chẩn, thầy thuốc có thể ấn vào huyệt này, nếu thấy đau, phản ứng bất thường có thể gợi ý bệnh lý của dạ dày, ruột, gan, thận… Tuy nhiên, đây chỉ là thông tin tham khảo, cần phối hợp thêm các phương pháp chẩn đoán khác để có kết luận chính xác.

15. Vị trí huyệt Âm Đô có khác biệt giữa nam và nữ, người gầy và béo không?

Vị trí chuẩn của huyệt Âm Đô được xác định theo các mốc giải phẫu như rốn, xương chậu, đường giữa bụng nên ít khác biệt giữa nam và nữ. Tuy nhiên, ở người béo, lớp mỡ dưới da dày có thể gây khó xác định vị trí huyệt. Ngược lại, ở người gầy, huyệt có thể nông và dễ kích thích hơn. Cần căn chỉnh vị trí huyệt phù hợp cho từng cá thể.

5/5 - (1 bình chọn)

About Triều Đông Y

Avatar of Triều Đông Y
Triều Đông Y – Nguyễn Văn Triều tốt nghiệp y sĩ Y Học Cổ Truyền tại trường Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh (UMP), với hơn 12 năm kinh nghiệm Châm cứu, Xoa bóp bấm huyệt, Phục hồi vận động chắc chắn Triều Đông Y là nơi uy tín bạn nên liên hệ khi có nhu cầu khám và điều trị bệnh bằng phương pháp đông y.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *