TRIỀU ĐÔNG Y

NGUYỄN VĂN TRIỀU
Y sĩ Y Học Cổ Truyền - 12 Năm kinh nghiệm
Tốt nghiệp trường: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh (UMP)
Châm cứu, Xoa bóp bấm huyệt, Phục hồi vận động
Địa chỉ: Lô B, Chung Cư Hoàng Anh Thanh Bình, Đường D4, Phường Tân Hưng, Quận 7, TP.HCM
Điện thoại: 0988 325 767 - Email: info@trieudongy.vn

Tin Mới

Ngoại Nhân

Ngày cập nhật mới nhất: 09/05/2024

Theo quan điểm của y học cổ truyền, ngoại nhân là một trong những nguyên nhân chính gây ra bệnh tật. Ngoại nhân bao gồm sáu loại khí được gọi là “lục tà”, bao gồm phong, hàn, thử, thấp, táo và hỏa. Mặc dù những yếu tố này cần thiết cho sự sống, nhưng khi chúng trở nên thái quá hoặc mất cân bằng, chúng sẽ trở thành tà khí gây hại cho cơ thể.

Ngoại nhân gây bệnh theo đông y
Ngoại nhân gây bệnh theo đông y

Phong Tà

Phong tà là tà khí phổ biến nhất, thường kết hợp với các tà khí khác. Đặc điểm của phong tà:

  • Tính di động: Xâm nhập từ phần trên của cơ thể như đầu, cổ, vai.
  • Diễn biến nhanh: Gây bệnh nhanh và lui bệnh cũng nhanh.
  • Chuyển dịch: Bệnh thường di chuyển từ nơi này sang nơi khác.
Phong Tà
Phong Tà

Phong tà thường kết hợp với hàn tà (phong hàn), nhiệt tà (phong nhiệt) hoặc thấp tà (phong thấp), gây ra các bệnh như cảm mạo, viêm khớp dạng thấp.

Ngoài ra, nội phong (can phong) là chứng phong sinh ra trong cơ thể do hỏa cực sinh phong, âm huyết hư hoặc đàm thấp.

Hàn Tà

Hàn tà là âm tà, làm tổn hại dương khí. Đặc điểm của hàn tà:

  • Co cứng cơ khớp: Chườm nóng đỡ đau, gặp lạnh đau tăng.
  • Ứ trệ khí huyết: Mồ hôi không ra được gây đau.
  • Sợ lạnh: Người bệnh thích ấm nóng.
Hàn Tà
Hàn Tà

Hàn tà kết hợp với phong tà (phong hàn) hoặc thấp tà (hàn thấp). Hư hàn do Thận dương hư, Tỳ dương hư hoặc Tâm dương hư gây sợ lạnh, chân tay lạnh, bụng đầy, phân lỏng.

Thử Tà

Thử tà là dương tà, thường làm thương tổn tân dịch. Đặc tính của thử tà:

  • Sốt cao: Khát nước, đỏ mặt, tức thở.
  • Rối loạn ý thức: Cuồng sảng, ngất, hôn mê (trúng thử).
  • Thời điểm: Thường xảy ra vào mùa hè, khi lao động ngoài trời nắng gắt hoặc trong hầm lò nóng.

Thử tà kết hợp với nhiệt tà (thử nhiệt) gây ra các bệnh sốt dịch mùa hè, hoặc kết hợp với thấp tà (thử thấp) gây lỵ nhiễm khuẩn, ỉa chảy mùa hè.

Táo Tà

Táo tà là dương tà, làm tổn hao tân dịch. Đặc tính của táo tà:

  • Ảnh hưởng đến Phế: Mũi họng khô rát, ho khan.
  • Bệnh ngoài da: Khô, nẻ, vảy nến.
  • Sốt cao: Không mồ hôi, khát.

Táo tà kết hợp với nhiệt tà (táo nhiệt) gây ra các bệnh sốt dịch về mùa thu như viêm não, sốt xuất huyết. Lương táo là chứng cảm lạnh về mùa thu.

Thấp Tà

Thấp tà là âm tà, làm tổn thương dương, đặc biệt là tỳ dương. Đặc tính của thấp tà:

  • Bệnh dai dẳng: Thường từ nửa người dưới.
  • Cảm giác tê nặng: Cử động khó, đau nhiều buổi sáng khi ngủ dậy, vận động đỡ đau dần.
  • Phù, bí tiểu tiện: Lưỡi bè bệu, rêu trắng dày, nước tiểu đục.

Thấp tà kết hợp với phong tà (phong thấp), hàn tà (hàn thấp), thử tà (thử thấp) hoặc nhiệt tà (thấp nhiệt) gây ra các bệnh như nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục, ecgema, thấp khớp. Nội thấp do tỳ dương hư sinh đàm thấp.

Hỏa Tà (Nhiệt Tà)

Hỏa tà là dương tà, làm tổn hại tân dịch. Đặc tính của nhiệt tà:

  • Sốt cao: Mặt đỏ, nhiều mồ hôi, khát nước.
  • Chảy máu: Sốt xuất huyết, chảy máu cam.
  • Mụn nhọt, rôm sảy: Sưng lợi, loét lưỡi.
Hỏa Tà
Hỏa Tà

Nhiệt tà kết hợp với phong tà (phong nhiệt), thấp tà (thấp nhiệt) hoặc thử tà (thử nhiệt). Hư nhiệt là nhiệt tà sinh ra trong cơ thể do âm hư không kiềm giữ được hỏa, gây sốt âm.

Đặc điểm Thực Nhiệt Hư Nhiệt
Nguyên nhân Ngoại tà, lục dâm Nội thương: Âm hư
Da mặt Mặt đỏ, mắt đỏ Má hơi hồng, môi khô hồng
Bàn tay Nóng cả trong và ngoài Chỉ nóng trong lòng bàn tay
Mạch Phù, hồng, sắc Trầm, tế, sác
Mồ hôi Nhiều về ban ngày Mồ hôi khi ngủ
Diễn biến Bệnh đến nhanh và lui nhanh Bệnh lâu ngày, đến và lui chậm

Lưu ý: Việc phân biệt thực nhiệt và hư nhiệt rất quan trọng trong điều trị. Thực nhiệt cần tả hỏa, thanh nhiệt giải độc, trong khi hư nhiệt cần bổ âm là chính.

Hiểu rõ về sáu loại ngoại nhân và cách chúng tác động lên cơ thể là nền tảng quan trọng trong chẩn đoán và điều trị theo y học cổ truyền. Việc đánh giá toàn diện, xem xét sự tương tác giữa các yếu tố ngoại nội nhân, và điều chỉnh sự mất cân bằng là chìa khóa để khôi phục và duy trì sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Tại sao phong tà lại được coi là nguyên nhân thường gặp nhất gây bệnh?

Phong tà là một trong các nguyên nhân gây bệnh ngoại nhân có tính chất di động, dễ xâm nhập vào cơ thể và kết hợp với các tà khí khác. Theo thống kê, khoảng 30-40% các ca bệnh theo y học cổ truyền có liên quan đến phong tà.

2. Làm thế nào để phân biệt giữa thực hàn và hư hàn?

Thực hàn thường do tiếp xúc trực tiếp với lạnh, gây đau nhức cơ khớp, sợ lạnh. Hư hàn do suy yếu của các tạng phủ, biểu hiện chân tay lạnh, bụng đầy, phân lỏng.

3. Trúng thử nguy hiểm như thế nào và cần xử lý ra sao?

Trúng thử có thể gây sốt cao, mê sảng, co giật, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế, hạ nhiệt, bổ sung nước và điện giải.

4. Táo tà có thể gây ra những bệnh ngoài da nào?

Táo tà làm khô da, gây nên các bệnh như chàm khô (tỷ lệ mắc 2-10%), vảy nến (tỷ lệ mắc 1-3%), nứt nẻ da.

5. Tại sao thấp tà lại ảnh hưởng nhiều đến tỳ dương?

Tỳ chủ vận hóa thủy thấp. Khi thấp tà xâm nhập, tỳ khó vận hóa, dẫn đến tích thủy, đầy bụng, tiêu chảy.

6. Nhiệt tà và hỏa tà có gì khác nhau?

Nhiệt tà là một dạng của hỏa tà, nhưng hỏa tà bao gồm cả thực hỏa (do ngoại nhiệt) và hư hỏa (do âm hư nội sinh).

7. Liệu thời tiết thay đổi đột ngột có thể gây bệnh theo quan điểm y học cổ truyền?

Đúng vậy, sự thay đổi đột ngột của thời tiết (ví dụ giao mùa) làm cho cơ thể khó thích nghi, tạo điều kiện cho ngoại tà xâm nhập. Theo một nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh hô hấp tăng 15-20% vào mùa đông và mùa xuân.

8. Tại sao trẻ em và người già dễ bị ảnh hưởng bởi ngoại tà hơn?

Trẻ em chính khí chưa đầy đủ, người già chính khí suy yếu, do đó khả năng chống lại ngoại tà kém hơn so với người trưởng thành.

9. Làm thế nào để phòng ngừa ảnh hưởng của ngoại tà trong cuộc sống hàng ngày?

  • Giữ ấm cơ thể, tránh gió lạnh.
  • Ăn uống điều độ, tránh đồ quá lạnh, quá cay nóng.
  • Sinh hoạt điều độ, tránh thức khuya, lao động quá sức.
  • Giữ tinh thần lạc quan, tránh stress, lo âu quá độ.

10. Ngoại tà có thể gây ra những bệnh mãn tính nào?

Ngoại tà kết hợp với nhau hoặc tác động lâu dài có thể dẫn đến các bệnh mãn tính như:

  • Viêm khớp dạng thấp (thấp nhiệt)
  • Hen phế quản (phong hàn, phong nhiệt)
  • Viêm đại tràng mãn tính (thấp nhiệt, táo nhiệt)
  • Rối loạn tiền đình (phong)

11. Có thể kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong điều trị bệnh do ngoại tà gây ra không?

Hoàn toàn có thể. Y học cổ truyền giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ điều trị triệu chứng, trong khi y học hiện đại giúp chẩn đoán chính xác, điều trị đặc hiệu. Sự phối hợp của hai hệ thống y học sẽ mang lại hiệu quả điều trị tối ưu.

12. Liệu stress có phải là một dạng nội tà theo quan điểm y học cổ truyền?

Đúng vậy, stress quá mức ảnh hưởng đến tâm, gây mất cân bằng âm dương, tạo điều kiện cho ngoại tà xâm nhập. Theo thống kê, stress làm tăng nguy cơ mắc bệnh từ 20-30%.

13. Tại sao phải phân biệt rõ thực nhiệt và hư nhiệt trong điều trị?

Thực nhiệt cần dùng các phương pháp thanh nhiệt, giải độc, trong khi hư nhiệt cần tập trung bổ âm, tránh dùng thuốc quá hàn. Nếu điều trị không đúng sẽ khiến bệnh nặng thêm.

14. Chế độ ăn uống như thế nào để phòng ngừa tác động của ngoại tà?

  • Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi để tăng cường sức đề kháng.
  • Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, đồ uống có cồn và chất kích thích.
  • Ăn chín uống sôi, tránh ăn đồ sống lạnh.
  • Ăn uống điều độ, không ăn quá no, không nhịn đói quá lâu.

15. Những ai có nguy cơ cao mắc bệnh do ngoại tà gây ra?

  • Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và cho con bú.
  • Người suy giảm miễn dịch, mắc bệnh mãn tính.
  • Người làm việc trong môi trường nóng lạnh thất thường, ô nhiễm.
  • Người có chế độ sinh hoạt, ăn uống không lành mạnh.
5/5 - (1 bình chọn)

About Triều Đông Y

Avatar of Triều Đông Y
Triều Đông Y – Nguyễn Văn Triều tốt nghiệp y sĩ Y Học Cổ Truyền tại trường Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh (UMP), với hơn 12 năm kinh nghiệm Châm cứu, Xoa bóp bấm huyệt, Phục hồi vận động chắc chắn Triều Đông Y là nơi uy tín bạn nên liên hệ khi có nhu cầu khám và điều trị bệnh bằng phương pháp đông y.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *